อิทธิพลของแสงผ่านเรือนยอด และความหลากชนิดของไม้ต้นต่อการเติบโตของกาแฟอาราบิก้าภายใต้ร่มเงา บริเวณสถานีวิจัยและศูนย์ฝึกอบรมเกษตรที่สูงขุนช่างเคี่ยน และสถานีเกษตรที่สูงหนองหอย จังหวัดเชียงใหม่
Impact of sky openness and tree diversity on growth of coffee under shade in Khun Chang Khian Highland Agricultural Research and Training Station and Nong Hoi Highland Agricultural Station, Chiangmai Province
ปณิดา กาจีนะ นริศ ยิ้มแย้ม ธีระพงษ์ เสาวภาคย์ และ นลัท มัทวัง
บทคัดย่อ
กาแฟ เป็นพืชเศรษฐกิจเขตร้อนที่เป็นที่นิยมอย่างกว้างขวาง ปัจจุบันมีการปลูกใต้ร่มในระบบวนเกษตรทั่วโลก การปลูกกาแฟอาราบิกาในประเทศไทยได้รับการส่งเสริมให้มีการปลูกและพัฒนาบนพื้นที่สูง เนื่องจากเป็นพืชที่ต้องการสภาพอากาศที่หนาวเย็น เหมาะสมสำหรับการเจริญเติบโต โดยได้ทำการศึกษาอิทธิพลของความหลากชนิดและปัจจัยแวดล้อมบางประการที่ส่งผลต่อการเติบโตของต้นกาแฟในพื้นที่สถานีวิจัยและศูนย์ฝึกอบรมเกษตรที่สูงขุนช่างเคี่ยนและสถานีเกษตรที่สูงหนองหอย ด้วยการวางแปลงสำรวจขนาด 30 เมตร x30 เมตร ในพื้นที่แปลงกาแฟใต้เรือนยอดทั้งสองพื้นที่ โดยทำการระบุชนิด และวัดขนาดความโตไม้องค์ประกอบ และวัดขนาดความโต และความสูงของต้นกาแฟ ผลการศึกษาพบว่า ชนิดไม้เด่นที่พบในพื้นที่สถานีฯ ขุนช่างเคี่ยน เป็นชนิดไม้ในป่าดิบเขา เช่น ทะโล้ และก่อเดือย เป็นต้น มีปริมาณแสงส่องผ่านเรือนยอดเฉลี่ยร้อยละ 30.88±11.21 ขณะที่พื้นที่สถานีฯ หนองหอย ชนิดไม้เด่นเป็นไม้ป่าเบญจพรรณผสมป่าดิบเขา เช่น เสี้ยวดอกขาว มะกอกเกลื้อน และทะโล้ เป็นต้น มีปริมาณแสงส่องผ่านเรือนยอดเฉลี่ยร้อยละ 32.01±7.12 การเติบโตของต้นกาแฟในสถานีฯ ขุนช่างเคี่ยนมีความสูงมากกว่าต้นกาแฟในพื้นที่สถานีฯ หนองหอย โดยเส้นผ่านศูนย์กลางของต้นกาแฟไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ โดยความหลากชนิดที่เพิ่มขึ้น และปริมาณร้อยละแสงผ่านเรือนยอดที่มากขึ้นจะมีผลต่อความสูงของต้นกาแฟที่น้อยลงโดยในการจัดการแปลงวนเกษตรที่ปลูกกาแฟใต้เรือนยอดที่มีการปกคลุมประมาณร้อยละ 30 ยังสามารถทำให้กาแฟเติบโตได้ดีทั้งสองพื้นที่ทั้งนี้ต้องคำนึงถึงการคงไว้ของชนิดไม้ต้นในแปลงให้ร่มเงา เพื่อส่งเสริมการเติบโตของกาแฟต่อไป
Abstract
Coffee is one of the most important tropical crops in terms of global trade. Currently, mainly coffee plantation is under the shed of tree in agroforestry systems around the world. The cultivation of Arabica coffee in Thailand has been promoted and developed to the highland cultivation due to the cool and dry weather properly for coffee growth. This study investigates the diversity of trees and tree canopy cover affected coffee growth between Khun Chang khian Highland Agricultural Research and Training Station and Nong Hoi Highland Agricultural Station, Chiangmai Province. Three study plots of 30x 30 m were conducted in both sites. The results showed that in Khun Chang khian station plots was dominated by Lower Montane Forest species such as Schima wallichii and Castanopsis tribuloides with an average percentage of sky openness 30.88±11.21. Nong Hoi Station plot was dominated by Mixed Deciduous Forest and Lower Montane Forest species such as Bauhinia variegata, Canarium subulatum, and Schima wallichii with average percentage of sky openness of 32.01±7.12. The total height of coffee trees in Khun Chang Khian station was higher than the coffee trees in the Nong Hoi area. The diameter of the coffee plant was no different. Tree species diversity and sky openness were negatively affected to the growth of coffee plants in both sites. The management of agroforestry plots with coffee under the shed of trees may be necessary to consider preserving the trees in the plot to promote coffee growth further.  
Download