ลักษณะสัณฐานวิทยาบางประการของกล้ากาแฟอาราบิก้า 3 ระยะ ที่ปลูกภายใต้สภาพป่าดิบเขาระดับต่ำ ในเขตพื้นที่โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริบ้านขุนแตะ อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่
Some Morphological Characteristics of Three Seedling Stages of Arabica Coffee (Coffea arabica L.) Planted under Lower Montane Forest Condition in Khuntae Royal Initiative Project Area, Chom Thong district, Chiang Mai province
พีรพันธ์ ทองเปลว* กฤษณะ ทองศรี ธีรานนท์ ปาสุธรรม สุธีระ เหิมฮึก เนตรนภา อินสลุด และวิชญ์ภาส สังพาลี
บทคัดย่อ
การศึกษาและเปรียบเทียบลักษณะสัณฐานวิทยาบางประการและของกล้ากาแฟอาราบิก้า 3 ระยะ ที่ปลูกในระบบวนเกษตรภายใต้สภาพป่าดิบเขาระดับต่ำที่มีการฟื้นฟูตามธรรมชาติ โดยทำการวางแปลงขนาด 20 x 20 เมตร แล้วเลือกต้นแม่ไม้กาแฟจำนวน 17 ต้น และวางแปลงตัวอย่างกล้าไม้ ขนาด 1 x 1 เมตร เพื่อสุ่มกล้ากาแฟอาราบิก้า 3 ระยะ ในแปลงตัวอย่าง ดำเนินการช่วงเดือนมิถุนายน พ.ศ.2561 ผลการศึกษาพบว่า การกระจายของกล้ากาแฟแปรผันตามระยะการเติบโต โดยระยะแรกคือ ใบผีเสื้อมีการกระจายตัวแบบปกติในลักษณะความสูงต้น ลักษณะน้ำหนักต้นแห้ง และลักษณะน้ำหนักรากแห้ง ส่วนกล้าระยะใบผีเสื้อ-ใบจริง และระยะใบจริงมีการกระจายตัวของข้อมูลแบบไม่ปกติในทุกลักษณะสัณฐานวิทยาที่ทำการศึกษา ในส่วนของความแตกต่างของเปอร์เซ็นต์ร่มเงาจากความสูงจากพื้นป่าในแปลงศึกษา พบว่ามีความแตกต่างทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญยิ่งโดยบนเรือนยอดต้นกล้า มีเปอร์เซ็นต์ร่มเงาเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ ในทรงพุ่มกาแฟต้นแม่ และบนเรือนยอดกาแฟต้นแม่ ตามลำดับ และการกระจายระหว่างกลุ่มของตัวอย่างกล้ากาแฟอาราบิก้าในแต่ละระยะ พบว่า ความสูงต้น ความยาวราก ขนาดความโตที่ระดับคอราก น้ำหนักแห้งต้น น้ำหนักรากแห้ง และความเขียวใบ ไม่มีการกระจายแบบเดียวกันในทุกคู่ของกลุ่มตัวอย่าง ทำให้ทราบว่าในแต่ละช่วงการเจริญเติบโตของระยะกล้าทั้ง 3 ระยะ มีการเปลี่ยนแปลงแตกต่างกัน แต่ส่วนของพื้นที่ใบเฉพาะ พบว่ามีการกระจายแบบเดียวกันในกล้าไม้ทั้ง 3 ระยะ นั้นคือเมื่อกล้ากาแฟเจริญไปในแต่ละระยะ ส่วนพื้นที่ใบเฉพาะไม่มีการเปลี่ยนแปลง แสดงให้เห็นได้ว่ากล้ากาแฟอาราบิก้าที่ปลูกในระบบวนเกษตรภายใต้สภาพป่าดิบเขาระดับต่ำ มีลักษณะสัณฐานวิทยาบางประการที่มีความแตกต่างกันออกไปเช่นเดียวกับการปลูกในพื้นที่กาแฟเชิงเดี่ยว เนื่องจากความต้องการด้านนิเวศวิทยาของพืชคล้ายคลึงกัน
Abstract
This study was conducted to observe some morphological characteristics during three developmental stages of coffee seedling found in agroforestry system under natural reforestation of lower montane forest. To collect data, a 20 m x 20 m plot were established and 17 mature coffee individuals were selected within this plot. The seedling quadrat of 1 m x 1 m was set up under each selected individual mature coffee, and Arabica coffee seedlings were randomly selected for data collecting during June 2018. The study found that the distribution of coffee seedling varied with seedling stages, whereby during the butterfly leaf stage, the normal distribution was observed for shoot length, shoot dry weight and root dry weight. During the butterfly leaf-true leaf stage and true leaf stage, seedling distribution appeared as a non-normal distribution for all of the morphological characteristics included in the study. When considered percentage of shading, it was found to be statistically different among the different canopy levels with the seedlings canopy level having the highest average shading, followed by the mature Arabica tree level and the top of mature Arabica coffee tree level having the lowest percentage of shading. Furthermore, examination of the distribution among groups of Arabica seedling samples in each stage indicated that shoot length, root length, root growth rate, shoot dry weight, root dry weight and leaf greenness had different distribution for every pair of samples. This result suggested that there were different degrees of changes in growth during the three seedling stages. On the specific leaf area, however, similar distribution pattern was observed among the Arabica coffee seedlings in all three seedling stages. In other word, there was no change in specific leaf area though out the different seedling stages, indicating that the Arabica coffee seedlings planted under agroforestry system within the lower montane forest are variable in terms of their morphological characteristics, which are also apparent among coffee seedlings found in monoculture system, which may be explained by their similarity in ecological niche.  
Download