ผลประโยชน์และมูลค่านิเวศบริการด้านการเป็นแหล่งผลิตของลุ่มน้ำย่อยคลองท่าดี จังหวัดนครศรีธรรมราช
Benefits and Provisioning Value of Ecosystem Services at Klong Thadee Sub-basin, Nakhon Si Thammarat Province
อาริษา เสมอสา* สุรินทร์ อ้นพรม และพสุธา สุนทรห้าว
บทคัดย่อ
การศึกษาวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลทางด้านเศรษฐกิจและสังคมของชุมชน รูปแบบการใช้ทรัพยากรป่าไม้ และการประเมินมูลค่านิเวศบริการด้านการเป็นแหล่งผลิตของลุ่มน้ำย่อยคลองท่าดี โดยการรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์ครัวเรือนตัวอย่างใน 5 หมู่บ้านของตำบลกำโลน อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช จำนวนทั้งสิ้น 320 ราย โดยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการหามูลค่ารวมนิเวศบริการด้านการเป็นแหล่งผลิตของพื้นที่ลุ่มน้ำ ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ เป็นเพศหญิงร้อยละ 52.19 และเพศชาย ร้อยละ 47.81 ส่วนใหญ่สำเร็จการศึกษาในระดับประถมศึกษา มีอาชีพทำสวนเป็นอาชีพหลัก มีรายได้เฉลี่ย 403,081.08 บาทต่อครัวเรือนต่อปี โดยมีรูปแบบการใช้ประโยชน์จากพื้นที่ลุ่มน้ำ แบ่งออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่ แหล่งอาหาร แหล่งไม้ฟืนและเชื้อเพลิง แหล่งพืชสมุนไพร แหล่งไม้ใช้สอยและพืชเส้นใย และแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและทำการเกษตร มีมูลค่านิเวศบริการด้านการเป็นแหล่งผลิตทั้งหมด 736,905,957.72 บาทต่อปี จำแนกเป็น ทางด้านอาหาร 731,899,488.19 บาทต่อปี ทางด้านไม้ฟืนและเชื้อเพลิง 305,594 บาทต่อปี ทางด้านพืชสมุนไพร 634,390.16 บาทต่อปี ทางด้านไม้ใช้สอยและพืชเส้นใย 1,912,915.25 บาทต่อปี และทางด้านแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและทำการเกษตร คิดเป็นมูลค่า 2,153,570.12 บาทต่อปี กลุ่มตัวอย่างเห็นด้วยในมาตรการเกี่ยวกับการพัฒนาฟื้นฟู อนุรักษ์และใช้ประโยชน์ทรัพยากรอย่างยั่งยืน (คะแนนเฉลี่ย 4.75) อย่างไรก็ตาม ภาครัฐควรมีการกำหนดขอบเขตพื้นที่การใช้ประโยชน์และบทบาทของชุมชนในการใช้ประโยชน์ให้ชัดเจน รวมถึงสร้างความตระหนักในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้กับชุมชน
Abstract
The study aimed to studying social and economic of local community, forest resources utilization and assessing value of provisioning ecosystem services of Klong Thadee Sub-basin. Data was collected through interview with 320 sample households in 5 villages of Kamlone sub-district, Lan Saka District, Nakhon Si Thammarat Province. The data was analyzed using descriptive statistic and the calculation of grand total provisioning ecosystem services of watershed area. The results revealed that majority of sample group was female (52.19%), mostly of them having primary level of education, the majority of occupation was fruit orchard with average annual household income of 403,081.08 baht/household/year. There were five categories of resource uses including food, fuel-wood, medicinal plants, materials and fibers, and water. The grand total provisioning ecosystem services was at 736,905,957.72 baht/year comprising 731,899,488.19 baht for food, 305,594 baht for fuel-wood, 634,390.16 baht for herbal medicine, 1,912,915.25 baht for materials and fibers, and 2,153,570.12 baht for water utilization, respectively. The sample group was mostly agreed with the measure of resource rehabilitation, conservation and utilization. However, the government agency should define clear forest and resource utilization zone and also define the roles of community in resource utilization. In addition, the promotion of awareness in natural resources conservation to local community.  
Download