ลักษณะเชิงหน้าที่ของพืชและปัจจัยแวดล้อมที่มีผลต่อการร่วงหล่นและการสะสมของซากพืช พื้นที่ป่าดิบแล้ง บริเวณสถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช จังหวัดนครราชสีมา
Tree Functional Characteristics and Microenvironment Factors Affecting Litter Production and Litter Accumulation in Dry Evergreen Forest in Sakaerat Environment Research Station, Nakhon Ratchasima Province
ปณิดา กาจีนะ
บทคัดย่อ
ปริมาณซากพืชพบนพื้นป่าในระบบนิเวศเป็นเหมือนแหล่งธาตุอาหารหมุนเวียนในระบบนิเวศและแปรเป็นสารอาหารสำหรับสิ่งมีชีวิตในดิน ซึ่งในสังคมพืชมีปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อ การร่วงหล่น การสะสม และการย่อยสลายของซากพืชแตกต่างกัน โดยองค์ประกอบเชิงหน้าที่ของพืชที่เกี่ยวข้องกับสมบัติของซากพืช และปัจจัยแวดล้อมอื่น ๆ โดยในพื้นที่ที่ผ่านการบุกรุกปัจจัยต่าง ๆ ดังกล่าวได้มีการเปลี่ยนแปลงไป ดังนั้น การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการร่วงหล่นของซากพืช รวมไปถึงการสะสมของซากพืชในป่าดิบแล้ง ในป่าธรรมชาติ และป่าทดแทน โดยทำการวางแปลงศึกษาในสถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช ในดือนมิถุนายน 2557 ถึงเดือนพฤษภาคม 2558 โดยการตั้งตะแกรงรองรับซากพืช และวางแปลงเก็บตัวอย่างซากพืชบนพื้นป่า นำมาวิเคราะห์ความสัมพันธ์กับปัจจัยลักษณะเชิงหน้าที่ของพืช (functional traits) และปัจจัยแวดล้อม (microenvironments) ผลการศึกษาพบว่า ปริมาณซากร่วงหล่น และการสะสมซากพืชบนพื้นป่า มีค่าสูงมากที่สุด ในช่วงเดือนมกราคมทั้งสองพื้นที่ โดยปริมาณซากพืชร่วงหล่น และ การสะสมของซากพืชนั้น ได้รับอิทธิพลของความแตกต่างของฤดูกาล นอกจากนี้ปัจจัยองค์ประกอบทางเคมีของซากพืช ได้แก่ ลินนินในใบ มีอิทธิพลต่อการสะสมของซากพืชบนพื้นดินมากที่สุด ทั้งนี้ภายในปัจจัยทั้งหมด ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความชื้น (ความชื้นดิน อุณหภูมิ และปริมาณแสง) มีอิทธิพลต่อการร่วงหล่นและการย่อยสลาย โดยการคงอยู่ของซากพื้นบนป่าในช่วงฤดูแล้งเป็นผลให้มีกระบวนการย่อยสลายซากพืชที่ช้าลงและสะสมซากบนพื้นป่ามากขึ้น โดยในพื้นที่ป่าดิบแล้งในป่าธรรมชาติมีสารอาหารที่คงอยู่และช่วยให้มีการหมุนเวียนที่ยาวนานมากยิ่งขึ้นมากกว่าป่าทดแทน ซึ่งการศึกษาครั้งนี้สามารถประยุกต์ข้อมูลเพื่อการจัดการพื้นที่และฟื้นฟูป่าในพื้นที่อื่นๆ ในลำดับต่อไป
Abstract
The litter dynamics as litter production and litter accumulation are particularly important in the nutrient allocation of forest ecosystems to the soil, where vegetation depends on turned-over nutrients from the plant detritus. Recently, the disturbances such as logging, or land-use change can change microenvironmental which influences on the ecosystem functions. To detect how changing litter dynamics by functional traits and microenvironment during the succession, we investigated the microenvironment variables and functional compositions of tree communities that affect litter production, litter accumulation and decay efficiency in Dry Evergreen Forests (DEF) at Sakaerat Environmental Station. The litter collecting traps and litter accumulation frames were set up in each plot. Monthly litter production showed a similar pattern between old-growth and secondary forests with a prominent peak during January (dry season). The annual litter production and accumulation were affected by month and interaction between month and successional stage. Litter production and decomposition were affected by microenvironment (as soil moisture, air temperature, and canopy openness) while litter accumulation was affected by litter quality as lignin. In addition, in old growth of DEF had higher remain nutrients than the secondary growth. This knowledge can be applied as nutrient supporting management on forest restoration in other disturbed areas.  
Download