โครงสร้างของสังคมพืชตามริมฝั่งแม่น้ำโขง ประเทศไทย
Structure of Plant Community along the Mekong River, Thailand
ปณิดา กาจีนะ สถิตย์ ถิ่นกำแพง อัจฉรา ตีระวัฒนานนท์ และสราวุธ สังข์แก้ว
บทคัดย่อ
การศึกษาโครงสร้างของสังคมพืชตามริมฝั่งแม่น้ำโขง ประเทศไทย ดำเนินการศึกษาในปี พ.ศ. 2553 โดยทำการศึกษารวมทั้งหมด 28 จุดสำรวจ (ภาคเหนือ 3 จุด และ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 25 จุด) แต่ละจุดสำรวจทำการวางแปลงตัวอย่างแบบแถบ (belt transect) โดยใช้แปลงตัวอย่างย่อยขนาด 10x10 ตารางเมตร วางต่อเนื่องกันจากตลิ่งไปจนจรดน้ำ รวมจำนวนแปลงตัวอย่างย่อยทั้งหมด 293 แปลง การศึกษาครั้งนี้พบพรรณไม้ทั้งหมด (รวมทั้งไม้ต้นและไม้พื้นล่าง) 155 ชนิด 119 สกุล 48 วงศ์ ในที่นี้มีพรรณไม้ที่มีสถานะทางการอนุรักษ์ ตามการจัดสถานภาพของ Pooma et al. (2005) เป็นพืชที่มีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ จำนวน 2 ชนิด ได้แก่ นาวน้ำ (Artabotrys spinosus) และหางนาค (Sauropus heteroblastus) ผลการวิเคราะห์ค่าความสำคัญ (Importance values) ของพรรณไม้ต้น พบว่าไม้ต้นที่มีค่าความสำคัญเด่นเป็น 3 อันดับแรก คือ มะเดื่ออุทุมพร (Ficus racemosa) ตะแบกโขง (Lagerstroemia sp.) และ ตะขบฝรั่ง (Muntingia calabura) โดยมีค่าความสำคัญเท่ากับ 42.49, 20.75 และ 19.76 เปอร์เซนต์ ตามลำดับ ส่วนลูกไม้ของไม้ต้นที่มีค่าความสำคัญเด่นเป็น 3 อันดับแรก คือ กระถินยักษ์ (Leucaena leucocephala) กุ่มน้ำ (Crateva magna) และ จิกน้ำ (Barringtonia acutangula) โดยมีค่าความสำคัญเท่ากับ 21.84, 19.27 และ 16.64 เปอร์เซนต์ ตามลำดับ และกล้าไม้ของไม้ต้นที่มีค่าความสำคัญเด่นเป็น 3 อันดับแรก คือ กระถินยักษ์ ข่อย (Streblus asper) และ ตะขบฝรั่งโดยมีค่าความสำคัญเท่ากับ 72.31, 22.92 และ 14.41 เปอร์เซนต์ ตามลำดับ สามารถจำแนกสภาพพื้นป่าของสังคมพืชริมน้ำออกได้เป็น 6 ประเภท คือ 1) หาดทราย 2) หาดหิน 3) หาดทรายสลับโขดหิน 4) โขดหินหรือลานหิน 5) ตลิ่งดินปนทรายที่ไม่มีหิน และ 6) ตลิ่งคอนกรีตและตลิ่งหินก้อน โดยตลิ่งดินปนทรายที่ไม่มีหินเป็นประเภทของพื้นป่าที่พบได้มากที่สุดตลอดแนวแม่น้ำโขงที่ไหลผ่านประเทศไทย
Abstract
This research was conducted since 2010. It primarily aimed to study the structure of plant community along the riverbank of the Mekong River that runs through the border of the country. 28 sampling points were selected for the study. The temporary sample plots of belt transects (comprising the subplot of 10x10 m2, totaling 293 subplots) were placed perpendicular to the shore all the way to the river. Trees, saplings and seedlings were identified, measured, and counted the numbers. 155 plant species (all trees and undergrowth plants) from 119 genera and 48 families were found. Of these, according to Pooma et al. (2005), 2 species of the plants treated as “Threatened species”, Artabotrys spinosus and Sauropus heteroblastus, were found. The Important values of the first three tree species were: Ficus racemosa (42.49%), Lagerstroemia sp. (20.75%) and Muntingia calabura (19.76%), respectively; that of tree saplings were Leucaena leucocephala (84%), Crateva magna (19.27%) and Barringtonia acutangula (16.64%), respectively; and that of tree seedlings were L. leucocephala (72.31%), Streblus asper (22.92%) and M. calabura (14.41%), respectively. Six types of the forest floor could be classified i.e. 1) sandy beach, 2) pebble beach, 3) small sand pockets with rocks, 4) rocky areas, 5) sandy-loam riverbank and 6) man-made riverbank (6). The sandy-loam riverbank was the most common type of forest floor along the Mekong River.  
Download