การจัดกลุ่มหมู่ไม้ และการประเมินการกักเก็บคาร์บอนของป่าเต็งรัง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร
Tree stands clustering and carbon stock assessment of deciduous dipterocarp forest at Kasetsart University Chalermphrakiat Sakonnakhon Province Campus, Sakonnakhon Province
ดอกรัก มารอด ประทีป ด้วงแค จักรพงษ์ ทองสวี วงศธร พุ่มพวง
สถิต ถิ่นกำแพง และสุธีระ เหิมฮึก
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อทำการจัดจำแนกกลุ่มหมู่ไม้ หลังจากการกันไฟในป่าเต็งรัง และการประเมินการกักเก็บคาร์บอนของหมู่ไม้แต่ละกลุ่มของป่าเต็งรัง ในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ สกลนคร โดยทำการวางแปลงอย่างเป็นระบบ ขนาด 40 เมตร x 40 เมตร จำนวน 16 แปลง ในจำนวน 4 แนวสำรวจ โดยแต่ละแนวสำรวจประกอบด้วย 4 แปลงตัวอย่าง และแต่ละแปลงตัวอย่างและแนวสำรวจห่างกัน 10 เมตร ทำการวัดขนาดความโตและความสูงทั้งหมดของต้นไม้ทุกชนิดที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางมากกว่า 4.5 เซนติเมตร ผลการศึกษา พบพันธุ์ไม้ทั้งหมด 65 ชนิด 52 สกุล 29 วงศ์ การจำแนกสังคมย่อยด้วยวิธีการวิเคราะห์การจัดกลุ่มของหมู่ไม้ (cluster analysis) โดยโปรแกรม PC-ORD ด้วยการจัดกลุ่มตามค่าสัมประสิทธิ์ความคล้ายคลึงที่ระดับ 50 เปอร์เซ็นต์ สามารถแบ่งออกได้เป็น 4 สังคมย่อย ซึ่งไม้เด่นในอันดับต้น ๆ ของแต่ละสังคมย่อยนั้นไม่แตกต่างกัน ได้แก่ รัง (Shorea siamensis) เต็ง (Shorea obtusa) และแดง (Xylia xylocarpa var. xylocarpa) ตามลำดับ ส่วนสาเหตุที่ทำให้หมู่ไม้ต่าง ๆ ใน 4 สังคมย่อยแยกออกจากกัน เนื่องจากมีพันธุ์ไม้ที่มีความเด่นในอันดับรองลงมาในแต่ละกลุ่มแตกต่างกัน เช่น ติ้วส้ม (Cratoxylum formosum) อะราง (Peltophorum dasyrrhachis) และกระท่อมหมู (Mitragyna rotundifolia) ซึ่งพบชนิดพันธุ์ดังกล่าวหลังจากการป้องกันไฟในพื้นที่ ในส่วนของการประเมินปริมาณมวลชีวภาพเหนือพื้นดินรวมทั้ง 4 สังคมย่อย เท่ากับ 118.11 ± 9.29 ตัน/เฮกแตร์ และการกักเก็บคาร์บอนในมวลชีวภาพเหนือพื้นดินรวมทั้ง 4 สังคมย่อยเท่ากับ 55.51 ± 4.37 ตันคาร์บอน/เฮกแตร์ โดยสังคมย่อยที่มีเหมือดโลด (Aporosa villosa) เป็นองค์ประกอบชนิดพรรณย่อยมีปริมาณมวลชีวภาพ และการกักเก็บคาร์บอนมากที่สุด โดยมีค่าเท่ากับ 131.35 ± 29.65 ตัน/เฮกแตร์ และ 61.73 ± 13.94 ตันคาร์บอน/เฮกแตร์ ตามลำดับ
ASRERACT
This study aimed to classify groups of tree stands in deciduous dipterocarp forest after fire protection, and evaluate the carbon stock based on above-ground biomass (AGB) of each stand at Kasetsart University Chalermphrakiat Sakonnakhon Province campus. Systematic sampling plots, 40 m x 40 m, established in four line and each contained of four plots with 10 m adjacent for each line and plot, total 16 plots. All tree with diameter based on height (DBH) larger than ≥ 4.5 cm were measured and identified during May 2017. The result showed 65 species in 52 genera and 29 families were recorded. The cluster analysis by PC-ORD version 6 exhibited four groups of tree stands. The intermediate similarity was found among stand based on existed of dominance species, particular Shorea siamensis, Shorea obtusa and Xylia xylocarpa var. Xylocarpa. However, the codominance species led them had significant different, particular Cratoxylum formosum, Peltophorum dasyrrhachis and Mitragyna rotundifolia. These species were found and abundance after fire. Total AGB and carbon stork were observed four groups of 118.11 ± 9.29 ton/ha-1 and 55.51 ± 4.37 ton C/ha-1 respectively. The stand of Aporosa villosa is the highest AGB and carbon stock, 131.35 ± 29.69 ton/ha-1 and 61.73 ± 13.94 ton C/ha-1, respectively. Indicating, fire protection showed high effected on species composition and also AGB in this forest.
Download